Facebook, vriendschap en status
Southpark neemt in de nieuwste episode You have 0 friends het verschijnsel sociale media genadeloos op de hak. In sociale netwerken als Facebook wordt vriendschap gereduceerd tot status, en de sociale druk is op internet nog groter dan in real life.
Stan Marsh is de enige kid in town die geen profiel op Facebook heeft. Eric, Kenny en Kyle hebben wel een account. Ze zitten in dezelfde kamer terwijl ze druk bezig zijn elkaar digitaal te mailen, te ‘tikken’ (‘poke’), op elkaars berichten en foto’s commentaar te geven, en domme online games te spelen. Stan weet lang weerstand te bieden tegen de sociale druk om ook op Facebook aanwezig te zijn, maar als ‘verrassing’ hebben zijn vrienden een account voor hem gemaakt.
Sociale druk
Stan weigert om er actief mee aan de slag te gaan. Maar de sociale druk is meedogenloos. Achtereenvolgens smeken dan wel bedreigen Stans vader Randy, zijn vriendin Wendy, en later zelfs totaal onbekenden hem om Facebook-vrienden met hem te worden. Als Stan aan de druk bezwijkt, is er geen redden meer aan: hij ‘moet’ duizenden mensen ‘toelaten’ als vrienden, en is de hele dag bezig met het eindeloos commentaar leveren op stomme foto’s en filmpjes.
Stone en Parker zijn er wederom in geslaagd een genadeloze parodie te produceren over moderne omgangsnormen (of het gebrek daaraan). De makers van Southpark hekelen de sociale druk die het gebruik van ‘sociale media’ (ook ‘internet 2.0’ genoemd) met zich meebrengt. Ten eerste is er de druk om mee te doen. Wie geen profiel op Facebook, Hyves of LinkedIn heeft (of liefst een combinatie hiervan) ligt er helemaal uit. En als je dan eindelijk op één of meerdere communities aanwezig bent, wordt je gedwongen om er ook veel tijd aan te spenderen. Zo niet, lig je er (weer) uit.
‘Substitute friendship’
In de tussentijd is Facebook-verslaafde Kyle digitaal vrienden geworden met social outcast Kip, een puisterig en eenzaam joch. Kyle is Kips eerste en enige vriend. Kip verliest vervolgens volledig de realiteit uit het oog. Hij deelt elke scheet die hij laat met Kyle, en wacht urenlang op een minimale reactie van zijn ‘vriend’. Uiteindelijk neemt hij ‘Kyle’ mee naar de bioscoop door een notebook met diens geopend profiel naast hem op een stoel neer te zetten. Kips ouders zijn dolblij dat hun jongen nu eindelijk een “echte vriend” heeft gekregen, totaal onwetend over het ware karakter van die ‘vriendschap’, die met de klik van een muis kan worden verbroken.
Sociale media bergen het gevaar in zich dat offline-vriendschappen worden vervangen door online-varianten. Kip heeft überhaupt geen andere vrienden, dan die ene digitale. Eric, Kyle en Kenny delen nota bene dezelfde kamer, maar kiezen voor digitaal contact in plaats van feitelijk met elkaar te spelen. Alleen Stan ontrekt zich er (voorlopig aan) door te gaan gamen.
Devaluatie
Deze ‘substitue friendships’ (‘vervangende vriendschap’) dreigt uiteindelijk zelf tot een devaluatie van het begrip ‘vriendschap’ überhaupt te leiden. Als Kyle door medelijden bewogen vriendjes wordt met outcast Kip neemt gelijk een groot gedeelte van zijn andere vrienden de digitale benen. Wie een “uncool” vriendje heeft, raakt zelf ook sociaal besmet. Niemand wil (digitale) vrienden zijn, die vrienden is met een uncool iemand. Bovendien gaat het de Facebookers meer om de hoeveelheid vrienden (kwaniteit) dan om de diepgang van de individuele vriendschappen (kwaliteit). Zo wordt “vriendschap tot een afgeleide van status,” brult Stan ten einde raad.
Eric van zijn kant meent dat “de wereld nu eenmaal zo werkt” en dat sociale media “een geweldige plek zijn waar mensen van over de gehele wereld samenkomen om hun gedachten en ideeën te delen”. Terwijl hij dit roept klikt hij voorbij honderden namen van willekeurige chatters op Chatroulette. De oogst is louter zichzelf aftrekkende mannen. Droog merkt hij op: “If you want quality friends you have to go through the dicks first”. De oogst van deze ‘kwaliteistvrienden’ is echter één jochie dat belooft Kyle’s digitale boerderij op Facebook te bezoeken. Ook kwaliteit blijkt aan devaluatie onderhevig.
De enige oplossing lijkt een radicale ‘ontvriending’ door ‘digitale zelfmoord’: Stan wist zijn profiel. Resultaat: ‘u hebt 0 vrienden’
Wat een slecht stuk zeg! Er worden allerlei negatieve gedachten rondom nieuwe media klakkeloos overgenomen.
Jeugdcultuur is bruut. Dat is het offline en dat is het online. Het aantal manieren waarmee je ineens uit de groep kan liggen is oneindig groot. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de sociale druk om mee te doen met een social netwerksite groter is dan met het dragen van Uggs of het houden van een mooie vakantie. Onderzoek laat zien hoe jongeren hier mee omgaan.
Daarnaast wordt gesteld dat sociale media het gevaar in zich hebben dat offline-vriendschappen worden vervangen door online-varianten. Dit was een grote angst met de opkomst van het internet. Er zijn toen vele studies hierover uitgevoerd, die allen laten zien dat er geen substitutie plaatsvond. Mensen worden online vrienden met mensen waarmee ze offline ook al vrienden waren. Overigens is dat het hele idee achter sites als het Facebook, het gaat daar – in tegenstelling tot web 1.0 communicatie als ICQ of MMORPGs – niet om communicatie met vreemden.
Daarnaast wordt gesteld dat sociale media het gevaar in zich hebben dat offline-vriendschappen worden vervangen door online-varianten. Dit was een grote angst met de opkomst van het internet. Er zijn toen vele studies hierover uitgevoerd, die allen laten zien dat er geen substitutie plaatsvond. Mensen worden online vrienden met mensen waarmee ze offline ook al vrienden waren. Overigens is dat het hele idee achter sites als het Facebook, het gaat daar – in tegenstelling tot web 1.0 communicatie als ICQ of MMORPGs – niet om communicatie met vreemden.
Ik mis onderbouwing van de stellingen. Er is inmiddels aardig wat literatuur over, en daar komt beslist een genuanceerder beeld uit. Onderzoek naar jongeren en sociale netwerken is bijvoorbeeld gedaan door Danah Boyd. http://www.danah.org/
Beste mensen, bedankt voor jullie reacties. Southpark staat niet bepaald bekend om nuanceringen en wetenschappelijke onderbouwing. Ik vind dat zij – in hun eigen genre – op een i8nteressante manier de gevaren van sociale digitalisering laten zien.
Natuurlijk is de realiteit buiten SP niet zo eendimensionaal. Ik ben zeker niet iemand die alleen maar negatieve kanten ziet aan de digitaliseing. Ik schrijf vaak over games en levensbeschouwelijke elementen erin, dus een internet/game-hater ben ik zeker niet.
Ergo: jullie kritieken zijn zeker niet onterecht, maar in de 500 woorden die ik aan een blog mag besteden, zet ik liever iets stevigs neer zodat er discussie over ontstaat, dan dat ik alle nuancering ga opzoeken.
Interessant artikel!