In Ajami, een wijk in de stad Tel Aviv-Jaffa, wonen Joden, Moslims en Christenen. Deze plek, waar tegelijk ook veel criminaliteit is, leent zich prima voor een film waarin mensen uit verschillende culturen en religieuze gemeenschappen met elkaar in aanraking komen. Ajami maakt daarmee deel uit van het genre van mozaïekfilms. Een mozaïekfilm behandelt een beladen thema in een verzameling verhaallijnen over mensen die elkaar op verschillende momenten kruisen.

Gecompliceerde situatie

Als eerste in het verhaalmozaïek maken we kennis met de Palestijnse tiener Nasri en zijn broer Omar, die zich niet meer veilig voelen sinds hun oom een lid van een andere familie heeft dood geschoten. Vervolgens zien we Malek die illegaal in Israël werkt, om de dure operatie van zijn moeder te kunnen bekostigen. De Israëlische politieman Dando moet de straat veilig houden en tegelijk wordt zijn broer die in het leger dient, vermist. En om het nog gecompliceerder te maken is Omar, een moslim, verliefd op Hadir, een christen. Zij is dochter van Abu Elias, de eigenaar van het restaurant, waar Omar en ook Malek werken.

Ongewild betrokken

Ajami doet denken aan de maffiafilm Gomorra (Matteo Garrone, 2008). Daarin zie je eveneens hoe jonge jongens, onervaren als ze zijn met de harde werkelijkheid slachtoffer worden van de omstandigheden waarin ze leven. Want de situatie in Ajami is niet veel beter dan in het Napels van de gomorra. In de film Gomorra is het de sobere en fel realistische stijl die aangrijpt. Je bent als kijker een toevallige toeschouwer die ongewild betrokken raakt. In Ajami zijn het de emoties en de verontwaardiging over de ellende waarin de mensen belanden die jou als kijker deelgenoot moeten maken. Wanneer het bijvoorbeeld de moeder van Nasri en Omar allemaal iets te veel wordt en ze in Omars armen in tranen uitbarst, voel je als kijker ook daadwerkelijk iets van de spanning die hun levens beheerst.

Geld voor Allah

Hoewel de verhaallijnen niet erg origineel zijn, geeft Ajami wél een interessante kijk op de conflictsituatie in Israël en de Palestijnse gebieden. De emoties kunnen er, zoals bekend, hoog oplopen. De onoverbrugbare kloof van haat tussen mensen uit de verschillende religieuze gemeenschappen lijkt er het leven onmogelijk te maken. In Ajami maken de grote armoede en de maffiapraktijken die er uit voortvloeien het allemaal nog erger. Vrede tussen de families betekent de portemonnee trekken. Geld is de enige oplossing, stelt de film daarmee op een gegeven moment. Na het typisch oosterse afdingen – hoe hypocriet het ook mag lijken – gaat er ook nog een deel van de koopsom af. Dat komt namelijk Allah toe.

Aanrader

Voor politieman Dando bleef de harde werkelijkheid van de wijk waar hij woont lange tijd op veilige afstand. Het bleef een ver-van-mijn-bed-show op televisie, totdat het zijn eigen broer is die vermist wordt. En dan beseft hij plotseling dat over enkele jaren ook zijn eigen dochter het leger in zal gaan. Het leven in hechte familie- en gemeenschapsbanden is ons in het westen nauwelijks meer bekend. En dat maakt Ajami een interessante film om naar te kijken. Je krijgt een stukje van het dagelijkse leven achter de nieuwsberichten te zien. En of je het conflict een beetje beter zult begrijpen? Je ziet door het verhaalmozaïek minstens hoe gecompliceerd het er is.

Joël Friso, voor KFA Filmbeschouwing