What Would the Prophet Do?
Het is niet makkelijk om de islam van de profeet en zijn metgezellen te volgen. Wat zou Mohammed in deze tijd doen? Internetsites bieden uitkomst. De salafiya is een denkrichting en beweging binnen de Islam die probeert de koran en de soenna volgens het begrip van de salaf al-salih (de vrome voorouders, gewoonlijk de eerste drie moslimgeneraties) zo strikt mogelijk na te leven. De soenna omvat overleveringen van wat de profeet Mohammed heeft gedaan, gezegd of zwijgend toegelaten. Moslims die de salafiyah volgen, leggen de nadruk op hun vrome voorouders omdat zij onmiddellijk contact hadden met de omgeving van de openbaring en hét model van een volmaakt islamitisch leven: Mohammed. Hoe kun de openbaring (koran) beter in de praktijk brengen – zo luidt de redenering – dan door diegenen te volgen die in de tijd van de openbaring leefden en van Mohammed zelf hebben geleerd?
Herkennen en identificeren
De salafiya heeft ook in Nederland en Duitsland voet aan wal gezet, waar moslims onder andere in computer-gemedieerde omgevingen de “authentieke islam”, zoals de volgelingen het noemen, bestuderen en in discussie gaan. Een belangrijke vraag voor zowel moslims als onderzoekers is hoe men de aanhangers van de salafiya in chatrooms of internetforums identificeert. Voor eerstgenoemden is het belangrijk te weten welke achtergrond de geloofsgenoot op internet heeft, want daardoor weet je met wie je te maken hebt. Aan de andere kant staan onderzoekers stil bij de vraag wie wel of niet tot de salafiya beweging behoort. Een onderzoeker dient immers zijn onderzoeksveld te bepalen en te beschrijven.
De toeschrijving is duidelijk zichtbaar wanneer een persoon of een webpagina selefie/salafi of een afleiding daarvan in zijn titel, nickname of avatar gebruikt. Maar velen die de salafiya volgen gebruiken deze toeschrijving niet expliciet. Op mijn vraag hoe ze geloofsgenoten op internet identificeren die eveneens op het pad van de vrome voorouders zitten, hoor ik meestal drie antwoorden: Ten eerste dient een aanhanger van de “authentieke” Islam uitsluitend met bewijs van de koran en de soenna te argumenteren en te spreken. Ten tweede beroepen ze zich alleen op betrouwbare geleerden. En ten derde maken ze zich het onfeilbare gedrag van de profeet en zijn metgezellen eigen.
Online normen en waarden
Het gemakkelijkste is dan eerst naar de geleerden te kijken, die aangehaald worden. Iemand die in zijn post constant de bekende religieuze geleerden van de salafiya citeert, maakt goede kans om als aanhanger van de salafiya over te komen.Wanneer iets wordt beweerd zonder te zeggen waar dat in de koran of de soenna staat, dan vragen alerte volgelingen van de salafiya meteen naar de bron. Ook proberen zij geduldig, duidelijk en gerecht te zijn, net als de profeet. Blijkt iemand tijdens een discussie uit z’n dak te gaan, dan vermanen de broeders en zusters hem of haar om de profeet te herinneren: die heeft immers nooit mensen uitgescholden of zich door emoties laten leiden. Hij bleef altijd kalm en redeneerde logisch, zo is de heersende opvatting binnen de salafiya.
Sheikh Muhammad Sa’id Raslaan geeft uitleg over de grens tussen een geleerde en een student van kennis. Er bestaat binnen de salafiya echter geen overeenstemming welke geleerden een moslim hoort te volgen en welke niet. Deze vraag voert vaak tot ruzie en splitsingen onder aanhangers van verschillende geleerden.
De profeet heeft de scheiding van geslachten aangewezen en ook zelf gepraktiseerd. Moslims die de salafiya volgen moeten dat ook omzetten. En vrouw mag niet zomaar met een man van buiten haar familie in een ruimte verblijven of zelfs spreken. Maar hoe doe je dat in een forum of in een chatroom? Dat is omstreden. In het algemeen zijn privé-berichten tussen mannen en vrouwen niet wenselijk, terwijl je in de “publieke” ruimte – waar iedereen, die ingelogd is, mee kan lezen – wel met elkaar mag spreken. Maar het moet dan wel “zakelijk” zijn, dus over religieuze onderwerpen gaan.
Deze korte schets is het ideaal van een “online salafi”, waaraan niemand in zijn geheel kan voldoen. Maar deze kenmerken geven een idee over hoe moslims die de salafiya volgen, Islam begrijpen en online in de praktijk brengen.
Carmen Becker
